---

Rusza kolejna edycja konkursu „10-day Innovation Challenge” skierowanego do studentów ostatniego roku studiów inżynierskich/licencjackich oraz studentów studiów magisterskich chemii, fizyki, nauk inżynieryjnych, nauk przyrodniczych i medycyny. Konkurs jest organizowany przez European Scientific Institute (ESI) we Francji w ramach europejskiego projektu i.FAST „Innovation Fostering in Accelerator Science and Technology”, który jest realizowany przez 48 instytucji z 14 krajów i koordynowany przez CERN.

W ramach konkursu multidyscyplinarne zespoły studentów będą pracowały na stworzeniem innowacyjnych rozwiązań mogących się przysłużyć do poprawy zdrowia społeczeństwa, w których mogą być wykorzystane akceleratory cząstek. Efekty tej pracy oceniane będą przez ekspertów z CERN. W ramach 10-dniowego konkursu przewidziane są również wykłady specjalistów dotyczące akceleratorów i ich zastosowań.

Termin zgłaszania się do konkursu upływa 26 lutego 2024.

---

Więcej informacji jest dostępnych na stronie:

https://acceleratingnews.eu/news/issue-45/ifast-ifa/how-can-particle-accelerators-help-improve-human-health-10-day-challenge

Z głębokim smutkiem przyjęliśmy wiadomość, że w dniu 30 września 2023 roku w wieku 100 lat odszedł

Ś.P.

dr Tadeusz Wójcik

wielce zasłużony człowiek dla energetyki jądrowej w Polsce,

negocjator zakupu reaktora EWA w 1955 roku,

Sekretarz Naukowy Instytutu Badań Jądrowych w latach 1965-1970,

doradca Dyrektora Generalnego Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej w Wiedniu od 1971 roku, a od 1980 roku szef jego Gabinetu,

po powrocie do kraju radca Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki w latach 1992-2009,

Prezes Polskiego Towarzystwa Nukleonicznego (PTN) w latach 1997-1998 oraz

Prezes Stowarzyszenia Ekologów na Rzecz Energii Nuklearnej (SEREN) latach 2011-2012.

Żegnamy wielce zasłużonego człowieka, zawsze otwartego do dyskusji na szeroko pojęte tematy związane z energetyką jądrową

Polskie Towarzystwo Nukleoniczne

Polskie Towarzystwo Nukleoniczne ogłasza kolejny konkurs na najlepsze prace doktorskie, magisterskie, inżynierskie i licencjackie związane tematycznie z atomistyką (energetyka jądrowa, zastosowania medyczne technik nuklearnych, technologie radiacyjne, inne prace tematyką nawiązujące do problematyki korzyści i zagrożeń związanych z wykorzystaniem zjawisk, procesów i technik jądrowych, technicznymi aspektami, ekonomiką i odbiorem społecznym zastosowań energetyki jądrowej i inne). Do konkursu mogą być zgłaszane również prace obronione na humanistycznych kierunkach studiów (prawo, ekonomia, turystyka, dziennikarstwo itd.)

---

Warunkiem uczestnictwa w konkursie jest przesłanie do 31.07.2023 roku zgłoszenia i dokumentów w postaci elektronicznej:

• streszczenia pracy,
•  egzemplarza pracy,
• recenzji pracy lub opinii opiekuna naukowego,
• oceny pracy przez Komisję Egzaminacyjną,
• dokumentu potwierdzającego obronienie pracy

W konkursie mogą wziąć udział prace obronione w latach 2022 oraz 2023.

---

Autorzy najlepszych prac otrzymają nagrody.

O przyznaniu nagród zadecyduje powołana przez Zarząd Główny PTN Komisja Konkursowa. Komisja w swojej ocenie będzie brać pod uwagę oryginalność i nowatorstwo rozwiązań technicznych, technologicznych oraz organizacyjnych, a także walory poznawcze nadesłanych prac.

---

Adres, pod który należy przysyłać zgłoszenia:

Polskie Towarzystwo Nukleoniczne
ul. Dorodna 16, 03-195 Warszawa

Koordynator Konkursu PTN 2022:

dr hab. inż. Bożena Sartowska
e-mail: b.sartowska@ichtj.waw.pl
tel. 22 5041112

Rozstrzygnięto edycję 2022 Konkursu Polskiego Towarzystwa Nukleonicznego na najlepsze prace dyplomowe.

Komisja konkursowa na posiedzeniu w dniu 31 stycznia 2023 zdecydowała się wyróżnić następujące prace:

---

W kategorii prac doktorskich:

Miejsce I

Magdalena Czerwińska z Instytutu Chemii i Techniki Jądrowej za pracę Nanozeolit NaA funkcjonalizowany przeciwciałem anty-PSMA i znakowany radionuklidem 223Ra jako potencjalny radiofarmaceutyk dla celowanej terapii raka stercza.

Promotorzy: prof. dr hab. Anna Lankoff, prof. dr hab. Aleksander Bilewicz

Miejsce II

Jakub Sierchuła z Narodowego Centrum Badań Jądrowych za pracę Determination of the liquid eutectic metal fuel Dual Fluid Reactor design

Promotorzy: prof. dr. hab. Mariusz P. Dąbrowski, dr. Zuzanna Marcinkowska

Miejsce III

Urszula Gryczka z Instytutu Chemii i Techniki Jądrowej za pracę Wpływ promieniowania jonizującego na właściwości wybranych polisacharydów

Promotor: prof. dr hab. inż. Andrzej G. Chmielewski

Wyróżnienie

Magdalena Gumiela z Instytutu Chemii i Techniki Jądrowej za pracę Wydzielanie Technetu-99m z napromieniowanej protonami tarczy molibdenowej.

Promotor: prof. dr hab. Aleksander Bilewicz

---

W kategorii prac magisterskich:

Miejsce I

Anna Czubowicz z Wydziału Fizyki i Informatyki Stosowanej AGH w Krakowie za pracę Przydatność druku 3D dla celów radioterapii.

Promotor: dr inż. Katarzyna Matusiak

Miejsce II

Joanna Kubiak z Wydziału Inżynierii Środowiska i Energetyki Politechniki Poznańskiej za pracę Ocena jakości powietrza ze szczególnym uwzględnieniem wpływu radonu na zdrowie małych dzieci.

Promotor: dr hab. inż. Małgorzata Basińska, prof. PP

Miejsce III

Adam Rybczyński z Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Gdańskiego za pracę Energetyka jądrowa jako element realizacji polityki energetycznej państwa.

Promotor: prof. dr. hab. Andrzej Powałowski

Wyróżnienia

Julia Łapkowska z Wydziału Fizyki i Informatyki Stosowanej AGH w Krakowie za pracę Wyświetlacze telefonów komórkowych jako dawkomierze w dozymetrii retrospektywnej.

Promotor: dr hab. inż. Aleksandra Jung, prof. AGH

oraz

Ewa Topyła z Wydziału Nowych Technologii i Chemii Wojskowej Akademii Technicznej za pracę Sorpcja Sr-85 z roztworów wodnych na sorbentach hydrożelowych.

Promotor: dr Agata Oszczak-Nowińska

---

W kategorii prac licencjackich i inżynierskich:

Miejsce I

Ernest Bugała z Wydziału Fizyki Politechniki Warszawskiej za pracę Modelowanie optymalizacji ochrony radiologicznej dla różnych zależności dawka-efekt.

Promotorzy: dr inż. Krzysztof Fornalski, dr hab. Katarzyna Grebieszkow, prof. PW

Miejsce II

Krzysztof Palmi z Wydziału Fizyki Politechniki Warszawskiej za pracę Implementacja sztucznej sieci neuronowej do obliczeń wybranych parametrów pracy rdzenia reaktora jądrowego.

Promotorzy: dr inż. Piotr Darnowski, mgr inż. Wojciech Kubiński

Miejsce III

Dominika Portka z Wydziału Fizyki i Informatyki Stosowanej AGH w Krakowie za pracę Techniki radioterapeutyczne wykorzystywane w leczeniu wybranych nowotworów głowy i szyi.

Promotor: dr inż. Katarzyna Matusiak

oraz

Maciej Rogożyński z Wydziału Mechanicznego Energetyki i Lotnictwa Politechniki Warszawkiej za pracę Fluid dynamics of an injection jet in a steam generator.

Promotorzy: dr hab. inż. Rafał Laskowski, prof. WUT, dr. inż. Jacek Szymczyk

Wyróżnienie

Rafał Jarmakiewicz z Wydziału Fizyki Politechniki Warszawskiej za pracę Modelowanie efektu Yonezawy w biofizyce radiacyjnej.

Promotorzy: dr inż. Krzysztof Fornalski, dr hab. Katarzyna Grebieszkow, prof. PW

---

Laureatom oraz ich promotorom serdecznie gratulujemy!

---

European Nuclear Society

Aide-mémoire, Budapeszt – 7 czerwca 2022 r.

---

Międzynarodowi eksperci związani z reaktorami badawczymi produkującymi radoizotopy medyczne, producenci pozareaktorowi i bezpośredni użytkownicy tych substancji wzywają do pilnego opracowania długoterminowej strategii, która zapobiegnie krytycznemu brakowi możliwości produkcyjnych i badawczych związanych z radioizotopami medycznymi. Wspólnie wnioskują o opracowanie wspólnych zasad postępowania, które będą stymulować bardzo potrzebne inwestycje
i zmiany polityk.

Eksperci jednogłośnie podkreślali kluczową rolę, jaką odgrywają radioizotopy medyczne w walce z nowotworami i podkreślili konieczność zapewnienia niezawodnego oraz stabilnego łańcucha ich produkcji i dostaw. Spowodowane jest to zarówno wzrostem potrzeb pacjentów, jak i stałego zaostrzania wymagań stawianych reaktorom badawczym.

Europa odgrywa kluczową rolę w produkcji radioizotopów medycznych. Wystarczy wziąć pod uwagę, że na naszym kontynencie znajduje się 4 z 6 światowych dostawców usług napromieniania i 2 największe zakłady separacji molibdenu-99 (99Mo). Umożliwia to 1500 europejskim centrom medycyny nuklearnej wykonanie około 10 milionów procedur medycznych rocznie. Na szczeblu europejskim Agencja Dostaw Euratomu (ESA) współprzewodniczy Europejskiemu Obserwatorium Dostaw Radioizotopów
Medycznych, które odgrywa ważną rolę w monitorowaniu wszystkich aspektów związanych z tą dziedziną.

Postęp i innowacje medyczne sprawiają, że rynek radioizotopów medycznych nieustannie się zmienia. Obecnie obiecujące terapeutyczne radioizotopy medyczne, takie jak lutet-177 czy aktyn-225 zyskują na znaczeniu, a inne, takie jak terb-161 i miedź-64 rodzą nadzieje na opracowanie nowych technik terapeutycznych. Terapie oparte na użyciu tych radioizotopów przynoszą pozytywne wyniki, ratując tysiące istnień ludzkich dzięki nieinwazyjnym sposobom aplikacji
i niskiemu poziomowi toksyczności.

Oczekuje się, że globalne zapotrzebowanie na wspomniane powyżej i inne radioizotopy medyczne dramatycznie wzrośnie w nadchodzących latach. Obecny park europejskich reaktorów badawczych nie jest wystarczający, aby zaspokoić rosnące zapotrzebowanie na te radiofarmaceutyki, które wymagają napromieniania neutronami w procesie produkcyjnym. Z pewnością sytuacja ta stanie się jeszcze gorsza, kiedy niektóre z obecnie działających, wiekowych, reaktorów badawczych dobiegną końca okresu eksploatacji. Dlatego nowe reaktory badawcze są konieczne, aby uniknąć przyszłych braków.

---

---

Rusza kolejna edycja konkursu skierowanego do studentów studiów magisterskich wszystkich kierunków „10-day Student Challenge”. Konkurs jest organizowany przez European Scientific Institute (ESI) we Francji w ramach europejskiego projektu i.FAST „Innovation Fostering in Accelerator Science and Technology”, który jest realizowany przez 48 instytucji z 14 krajów i koordynowany przez CERN.

W ramach konkursu sześcioosobowe multidyscyplinarne zespoły studentów będą pracowały na stworzeniem innowacyjnych rozwiązań dla środowiska przy wykorzystaniu akceleratorów cząstek. Efekty tej pracy oceniane będą przez ekspertów z CERN. W ramach 10-dniowego konkursu przewidziane są również wykłady specjalistów dotyczące akceleratorów, wyzwań środowiskowych i innowacji.

Termin zgłaszania się do konkursu upływa 28 lutego 2023.

---

Więcej informacji jest dostępnych na stronie http://www.ifast-cbi.particle-accelerators.eu

---

Formularz aplikacyjny jest do pobrania na stronie http://www.ifast-cbi.particle-accelerators.eu/application/

Dane dowodzą, że globalne ocieplenie prawdopodobnie wyniesie ponad 1,5°C w latach 2030–2052, jeśli emisje gazów cieplarnianych będą nadal rosły w obecnym tempie. Szacuje się, że działalność człowieka spowodowała około 1,0°C wzrostu temperatury na świecie w stosunku do poziomu sprzed epoki przemysłowej.

Nawet najbardziej konserwatywne modele globalnego ocieplenia zidentyfikowały wzrost średniej temperatury w większości regionów, podniesienie poziomu oceanów, ekstremalne zjawiska pogodowe na większości zamieszkałych obszarów. Na jednych obszarach występują katastrofalne w skutkach opady, na innych rośnie prawdopodobieństwo wystąpienia równie katastrofalnych susz i niedoborów opadów. Te konsekwencje globalnego ocieplenia można już zaobserwować na całym świecie i mogą one potencjalnie nasilić istniejące nierówności, z którymi boryka się dziś ludzkość.

Przewiduje się, że na lądzie wpływ na różnorodność biologiczną i ekosystemy, w tym utrata
i wyginięcie gatunków, będzie mniejszy jeśli globalne ocieplenie nie osiągnie 2°C, lecz uda się je 1,5°C. Ograniczenie globalnego ocieplenia do 1,5°C w porównaniu z 2°C zmniejszy wpływ na ekosystemy lądowe, słodkowodne i przybrzeżne. Jeśli chodzi o aspekty społeczne, przewiduje się, że związane z klimatem zagrożenia dla zdrowia, źródeł utrzymania, bezpieczeństwa żywnościowego, zaopatrzenia w wodę, bezpieczeństwa ludzi i wzrostu gospodarczego wzrosną przy globalnym ociepleniu o 1,5°C, a przy 2°C jeszcze bardziej się zwiększą.

Modele wykazały również, że ograniczając wzrost temperatury do 1,5°C w roku 2030, ograniczając antropogeniczne emisje CO₂ o około 45% w stosunku do poziomu z 2010 r, możliwe byłoby osiągnięcie zerowego poziomu emisji netto do 2050 r. Jeśli jednak nie uda nam się tego zrobić i temperatury będą nadal rosły, osiągnięcie i przekroczenie progu 2°C spowoduje przesunięcie osiągnięcia Net Zero o ponad 20 lat, a konsekwencje mogą być nieodwracalne. Mówiąc wprost, jeśli chcemy utrzymać temperatury poniżej 1,5°C, musimy podjąć działania już teraz i rozpocząć pracę nad najszybszą ścieżką do osiągnięcia Net Zero dla zrównoważonej i bezpiecznej energetycznie przyszłości dla wszystkich.

Osiągnięcie celu Net Zero do 2050 roku – czyli za mniej niż 30 lat! – wymagałoby jednocześnie, szybkich i daleko idących zmian w energetyce, zagospodarowania terenu i infrastruktury,
w tym w transporcie, budynkach i systemach przemysłowych. Te systemowe zmiany są bezprecedensowe pod względem skali. Aby je osiągnąć, potrzebne są: zmiany strukturalne, głębokie redukcje emisji we wszystkich sektorach, kompleksowy portfel opcji łagodzenia skutków zmian klimatu oraz znaczne zwiększenie inwestycji w zrównoważoną infrastrukturę, które pozwolą uzyskać bezpieczeństwo energetyczne dla wszystkich.

Oznacza to zapewnienie wsparcia dla wszystkich rozwiązań niskoemisyjnych oraz ułatwienie inwestycji w szeroki zakres technologii, takich jak odnawialne źródła energii, magazyny energii, rozwiązania w zakresie przesyłu i efektywności energetycznej, pojazdy elektryczne, czyste paliwa syntetyczne, wodór i elektrownie jądrowe wytwarzające zarówno energię elektryczną, jak i ciepło użytkowe.

Oprócz wyzwania, jakim jest globalne ocieplenie, decydenci muszą wziąć pod uwagę duże (jeśli nie największe) wyzwanie, przed jakim stoi ludzkość: likwidację biedy. Ubóstwo energetyczne oraz dostęp do czystej wody i urządzeń sanitarnych są ściśle związane z dostępem do energii elektrycznej, a zdolność do zapewnienia wzrostu gospodarczego oraz budowa przemysłu i infrastruktury jest wspierana przez przystępną i czystą energię. Odpowiednia infrastruktura i usługi są również związane z wysokiej jakości edukacją i równością płci. Dostęp do energii zapewnia kobietom i dziewczętom w zmarginalizowanych społecznościach dostęp do podstawowych praw, takich jak bezpieczeństwo i edukacja. Poprawia on również ich ogólny stan zdrowia i pozwala poświęcić mniej czasu na zbieranie opału lub wody. W tych ramach, aby zakończyć ubóstwo, potrzebowalibyśmy dwa lub trzy razy więcej energii niż świat zużywa obecnie.

Energia odnawialna odegra kluczową rolę w zasilaniu przyszłej sieci energetycznej. Konieczne jest jednak rozważenie zróżnicowanego miksu energetycznego zdolnego do zaspokojenia potrzeb różnych uczestników rynku, w tym energochłonnych gałęzi przemysłu.

---

Net Zero potrzebuje energii jądrowej wraz z innymi rodzajami energii niskoemisyjnej.

Nuclear for Climate jest oddolną inicjatywą zrzeszającą specjalistów i naukowców z dziedziny energetyki jądrowej z ponad 150 stowarzyszeń z całego świata. Naszym celem jest rozpoczęcie dialogu z decydentami, społeczeństwem i innymi branżami na temat konieczności włączenia energii jądrowej do niskoemisyjnych rozwiązań problemu zmian klimatycznych. Naszym celem jest przyspieszenie przejścia do zasobnej, czystej, zrównoważonej, sprawiedliwej
i niskoemisyjnej przyszłości dla wszystkich; poprzez ustanowienie znaczących partnerstw w celu osiągnięcia Celów Zrównoważonego Rozwoju ONZ (SDGs). Naszym celem jest dekarbonizacja energii elektrycznej i szerszych systemów gospodarczych, w tym transportu, przemysłu, mieszkalnictwa i rolnictwa.

Naszą wizją jest zapewnienie czystej, zrównoważonej, zasobnej i niskoemisyjnej przyszłości dla wszystkich. Naszą misją jest przyspieszenie osiągnięcia przez świat Net Zero do 2050 roku poprzez wspieranie współpracy między technologiami jądrowymi i odnawialnymi. Ogłaszamy, że Net Zero potrzebuje energii jądrowej i oto powody, dla których tak jest:

• Energia jądrowa jest bogatym, niezawodnym, przystępnym cenowo i czystym źródłem energii, które uzupełnia niesterowane źródła odnawialne: Energia jądrowa to sprawdzone, niskoemisyjne źródło energii, które ogranicza emisję gazów cieplarnianych i może wyeliminować nasze obecne uzależnienie od szkodliwych paliw kopalnych. Niewielkie wykorzystanie terenu, niska zależność od materiałów, niezawodność i obfitość pozwalają na zintegrowanie jej z rosnącą podażą niesterowanych źródeł odnawialnych w celu zapewnienia wydajnych, bezpiecznych
  i przystępnych cenowo systemów czystej energii.
• Energia jądrowa jest dostępna, skalowalna i możliwa do zastosowania w wielu sektorach gospodarki: Technologia jądrowa jest innowacyjna i pokrywa szeroki zakres potrzeb. Obejmuje ona produkcję ciepła na potrzeby procesów przemysłowych, odsalanie wody, produkcję izotopów do celów medycznych, produkcję energii elektrycznej oraz niskoemisyjną produkcję wodoru. Technologia oferuje również doskonałą skalowalność dzięki szerokiej gamie reaktorów, począwszy od mikroreaktorów w blokach o mocy 10 MWe , małych reaktorów modułowych (SMR) o mocy bloku 300 MWe, aż po reaktory konwencjonalne w klasycznych blokach o mocy gigawatów. Aby możliwe było osiągnięcie celów Net Zero, konieczne jest pilne wprowadzenie nowych elektrowni jądrowych na dużą skalę, wraz z odnawialnymi źródłami energii.
• Energia jądrowa może wspierać inkluzywny i zrównoważony globalny rozwój dla wszystkich: Energia jądrowa może promować globalne korzyści społeczno-gospodarcze i może być silnie powiązana z celami zrównoważonego rozwoju ONZ.

Sześć lat po podpisaniu Porozumienia Paryskiego, budzimy się wobec ogromu światowego wyzwania, jakim jest ograniczenie globalnego wzrostu temperatury do 1,5°C. Globalny klimat znajduje się w punkcie krytycznym; wspólnie musimy osiągnąć zerową emisję dwutlenku węgla netto nie później niż w 2050 roku, aby chronić przyszłość naszej planety. Jednak obecnie jesteśmy dalecy od realizacji tego celu, a czas ucieka. Musimy działać teraz.

Decydenci i politycy muszą wspierać wszystkie niskoemisyjne, zrównoważone technologie. Konieczne jest stworzenie globalnego miksu energetycznego, który będzie w stanie zaspokoić obecne i rosnące zapotrzebowanie na usługi energetyczne, bez uszczerbku dla zdolności naszych i przyszłych pokoleń do trwałego zaspokojenia swoich potrzeb. Wiązałoby się to
z bilansowaniem źródeł odnawialnych, takich jak energia słoneczna i wiatrowa, które są niesterowalne, oraz innych czystych źródeł energii, energią jądrową. Państwa muszą wspólnie rozważyć energię jądrową jako część swoich strategii zrównoważonego rozwoju. COP27 w Szarm el-Szejk stanowi krytyczną okazję dla naszych narodów, aby zjednoczyć się i podjąć działania, wspólnie zmieniając sposób myślenia o klimacie i wprowadzając nas na drogę do osiągnięcia poziomu Net Zero.

---

Wzywamy wszystkich negocjatorów i decydentów zaangażowanych w COP27 do przyjęcia neutralnego pod względem naukowym i technologicznym podejścia do polityki energetycznej i finansowania, które może promować zrównoważoną współpracę między energią jądrową i odnawialną.

---

Podstawy naszego stwierdzenia:

Energia jądrowa jest tanim, niezawodnym oraz czystym źródłem, które uzupełnia niestabilną energię odnawialną:

• Energia jądrowa była kluczowym niskoemisyjnym źródłem przez ponad 60 lat. Z około 440 reaktorami na świecie, energia jądrowa jest odpowiedzialna za 10% globalnie wytworzonej energii elektrycznej, pod koniec roku 2021¹. Wliczając do tego źródła odnawialne, 37% energii elektrycznej zostało globalnie pozyskane z niskoemisyjnych źródeł, pozostałe 63% jest generowane przy użyciu paliw kopalnych.
• Emisje CO₂ z elektrowni jądrowych w stosunku do wytworzonej energii w okresie ich użytkowania są tak niskie jak wskazania emisyjności elektrowni wiatrowych, słonecznych źródeł energii i instalacji hydroelektrycznych. Energetyka jądrowa jest jedną z najbezpieczniejszych metod generowania energii elektrycznej, której bezpieczeństwo jest porównywalne z energią słoneczną lub wiatrową. W ostatnich latach nastąpił ogromny postęp w dziedzinie recyklingu paliwa jądrowego i pasywnych systemów zabezpieczeń. Ciągłe wdrażanie tych rozwiązań i ich udoskonalanie
  z pewnością poprawi już teraz doskonałe bezpieczeństwo elektrowni jądrowych.

• Pomimo niezwykłego pięciokrotnego globalnego wzrostu produkcji energii ze źródeł wiatrowych i słonecznych, w latach 2000–2018, wykorzystanie paliw kopalnych pozostało na stałym poziomie i odpowiada za generację 80% globalnego zapotrzebowania na energię.
• Kraje które zamknęły swoje elektrownie jądrowe, przez ostatnie lata napotkały trudności w redukcji zależności od spalania paliw kopalnych. Podążając za zaplanowanym wygaszaniem siłowni jądrowych w Niemczech, wykorzystanie paliw kopalnych spadło o zaledwie 1% od roku 2010², pomimo ogromnych inwestycji
  w rozwój odnawialnych źródeł energii (178 miliardów euro)³. Ogólna zależność od paliw kopalnych oraz całościowe krajowe emisje gazów cieplarnianych wzrosły i nie zaobserwowano żadnych znaczących korzyści dla populacji zagrożonych transformacją energetyczną. Projekt ten również zagroził bezpieczeństwu energetycznemu państwa. Wszystkie wyżej wymienione skutki spowodowały rozpoczęcie na nowo debaty na temat słuszności odejścia od energetyki jądrowej.
• Wykorzystanie odnawialnych źródeł energii znacząco wzrosło i taki trend musi być nadal utrzymany. Jednak, taki wzrost niestabilnych, w swojej generacji, źródeł energii wprowadził nagłe zapotrzebowanie na elastyczne systemy dystrybucji energii⁴. Energia jądrowa jest źródłem czystej energii, która jest zarówno dyspozycyjna, jak i elastyczna, dlatego mogłaby zastąpić paliwa kopalne oraz doskonale dopełniać się z OZE.
• Opublikowane niedawno badania wykazały, że energia jądrowa jest w dalszym ciągu najtańszą niskoemisyjną technologią⁵, a koszt dekarbonizacji produkcji energii elektrycznej jest najniższy, gdy w skład miksu energetycznego wchodzi odpowiednia liczba mocy wytwórczych tego typu⁶. W innym przeprowadzonym niedawno badaniu stwierdzono, że energia jądrowa jest czystym źródłem energii o największym znaczeniu dla skutecznej redukcji emisji gazów cieplarnianych⁷.
• Konieczne jest kontynuowanie szybkiego rozwoju odnawialnych źródeł energii oraz inwestycji w zakresie przesyłu energii, jej magazynowania i innowacji. Jednak same odnawialne źródła energii nie umożliwią dekarbonizacji w koniecznym tempie,
  a nadmierne poleganie na gazie ziemnym jako paliwie przejściowym okazało się katastrofalne dla wielu krajów w 2022 roku. Aby osiągnąć nasze cele klimatyczne, odnawialne źródła energii i energia jądrowa muszą się wspólnie rozwijać. Podsumowując, bez energii jądrowej nie osiągniemy neutralności klimatycznej.

---

Energia jądrowa znajduje zastosowanie w wielu sektorach gospodarki:

• Główne instytucje międzynarodowe (ONZ, OECD-NEA⁸, UE⁹) są zgodne co do tego, że wszystkie technologie niskoemisyjne, w tym energia jądrowa, muszą zostać niezwłocznie wdrożone na szeroką skalę, aby osiągnąć cele zerowej emisji gazów cieplarnianych. Znajduje to odzwierciedlenie w raporcie IPCC¹⁰, w którym przedstawiono prognozę, zgodnie z którą do 2050 r. konieczne będzie ponad dwukrotne zwiększenie obecnego udziału elektrowni jądrowych w produkcji energii w celu ograniczenia wzrostu średniej temperatury na świecie do 1,5°C.
• Energetyka jądrowa ma najwyższą gęstość mocy spośród wszystkich dostępnych obecnie źródeł paliw, a jej potrzeby w zakresie przeznaczenia terenu są znacznie niższe niż w przypadku energii wiatrowej i słonecznej. Wykorzystanie technologii jądrowej jest doskonałym rozwiązaniem dla obszarów o mniejszej dostępności terenu.
• Energia jądrowa wymaga mniejszej ilości niezbędnych surowców niż jakiekolwiek inne źródło energii. Dostępność surowców może stać się poważniejszym problemem
  w związku z dalszym rozwojem odnawialnych źródeł energii. W takim przypadku państwa powinny być przygotowane na ewentualne niedobory surowców na rynku, co w konsekwencji może prowadzić do wzrostu cen energii elektrycznej. 
• Energia jądrowa jest łatwo dostępną i skalowalną technologią o ograniczonym śladzie węglowym, która w przeszłości była szybko wdrażana z pozytywnym skutkiem.
  W ciągu ostatnich 50 lat nowe projekty jądrowe stanowiły najszybszą metodę obniżenia emisji gazów cieplarnianych. Widoczne jest to w szwedzkim programie jądrowym, gdzie od 1970 r. emisje CO₂ na mieszkańca spadły o 75%¹¹.
• Obecnie trwają badania nad zastosowaniem elektrowni jądrowych do przechowywania czystej energii w systemach hybrydowych poprzez wykorzystanie wytwarzanego
  w procesach jądrowych ciepła lub wodoru do magazynowania energii¹².
• Globalna produkcja ciepła i energii elektrycznej, która według prognoz ma znacznie wzrosnąć, odpowiada obecnie za ponad 40% całkowitych emisji gazów cieplarnianych i nadal jest zdominowana przez źródła wysokoemisyjne (63% całkowitej produkcji energii elektrycznej)¹³. Paliwa kopalne są również szeroko stosowane w innych sektorach, takich jak transport, ogrzewanie i procesy przemysłowe.
• Reaktory jądrowe mogą również dostarczać ciepło na potrzeby bardziej zróżnicowanych zastosowań nieelektrycznych, które przyniosłyby korzyści ekonomiczne, ekologiczne i poprawiłyby sprawność całego systemu¹⁴. Te szersze zastosowania kogeneracyjne mogą obejmować między innymi miejskie sieci ciepłownicze, procesy przemysłowe oraz odsalanie wody morskiej¹⁵.
• Podczas gdy ogrzewanie domów i lekki transport można w rozsądny sposób zastąpić rozwiązaniami elektrycznymi, aby umożliwić zastosowanie energii ze źródeł odnawialnych, inne rodzaje działalności przemysłowej, w szczególności produkcja stali, cementu i substancji chemicznych stanowią wyjątkowe wyzwanie dla dekarbonizacji. Zastosowania te wymagają bardzo wysokich temperatur, a w części przypadków same procesy produkcyjne są odpowiedzialne za emisje, przez co działalność przemysłowa jest odpowiedzialna za emisje około 20% gazów cieplarnianych na całym świecie.
• Elektrownie jądrowe umożliwiają skuteczną produkcję wodoru, który można następnie wykorzystać jako alternatywę dla paliw kopalnych w celu ograniczenia emisji CO₂^16,17. Koncepcja gospodarki czystego wodoru nabiera rozmachu politycznego
  i ekonomicznego, a liczba związanych z nią strategii i projektów na całym świecie szybko rośnie¹⁸.
• Nowe zaawansowane reaktory zaprojektowane z myślą o wyższych temperaturach roboczych mają również potencjał, aby zapewnić kolejne czyste alternatywy dla innych nieelektrycznych, energochłonnych zastosowań, w tym: produkcji polimerów
  i tworzyw sztucznych, zasilania wielkich piecy, produkcji nawozów rolniczych, jak również wydajniejszej produkcji wodoru korzystając z procesu wysokotemperaturowej elektrolizy lub metod termochemicznych¹⁹.

---

Energia jądrowa wspiera globalny zrównoważony rozwój

• Energia jądrowa jest silnie powiązana z Celami Zrównoważonego Rozwoju ONZ (ang. Sustainable Development Goals – SDG) i może być wykorzystywana do walki
  z ubóstwem energetycznym poprzez dostarczanie czystej energii na całym świecie, wspieranie wysokich standardów życia, zdrowia, czystego środowiska i zrównoważonej gospodarki²⁰. 
• Według Międzynarodowej Agencji Energetycznej (ang. International Energy Agency – IEA), aby zrealizować prognozowany Scenariusz Zrównoważonego Rozwoju (ang. Sustainable Development Scenario – SDS), zgodny z celami SDG, każdego roku potrzebna jest nowa moc zainstalowana w energetyce jądrowej o wartości równej średnio 15 GWe. Będzie to miało kluczowe znaczenie dla zapewnienia czystszej
  i korzystniejszej dla społeczeństwa przyszłości energetycznej²¹. 
• Około 30 krajów, począwszy od rozwiniętych i zaawansowanych gospodarek,
  a skończywszy na krajach rozwijających się, planuje lub tworzy swoje programy energii jądrowej. Bangladesz, Białoruś, Zjednoczone Emiraty Arabskie i Turcja są w trakcie budowy lub niedawno rozpoczęły eksploatację swoich pierwszych reaktorów, a kilka krajów afrykańskich rozważa rozwój energetyki jądrowej jako rozwiązanie zapewniające czystą energię²². 
• Energia jądrowa zapewnia miejsca pracy dla wykwalifikowanych pracowników oraz korzyści gospodarcze. Ostatnie badania dotyczące gospodarki europejskiej wykazały, że każde euro wydane na energię jądrową generuje dodatkowe 5 euro w PKB Unii Europejskiej, a każde miejsce pracy stworzone bezpośrednio w przemyśle jądrowym tworzy 3,2 nowe miejsca pracy w całej gospodarce UE²³. 
• Technologia jądrowa jest wykorzystywana do produkcji izotopów promieniotwórczych, które mogą być stosowane w diagnostyce i leczeniu nowotworów. Medycyna nuklearna to technologia w onkologii, która zrewolucjonizowała sposób diagnozowania i leczenia nowotworów. Rak piersi i rak szyjki macicy to główne przyczyny zgonów spowodowane nowotworami w dzisiejszym świecie, a dwie trzecie tych przypadków pochodzi z krajów rozwijających się. Globalny projekt Międzynarodowej Unii do Walki z Rakiem (ang. Union for International Cancer Control – UICC) “Closing The Care Gap” ma na celu rozwiązanie problemu nierówności w dostępie do zasobów diagnostycznych i leczniczych w przypadku nowotworów. Należy chronić kobiety
  i dzieci poprzez wczesną diagnostykę i leczenie nowotworów (rak piersi i rak szyjki macicy). 
• W 2019 roku istniało 79 reaktorów jądrowych wykorzystywanych do odsalania, ogrzewania miejskiego lub do ciepła procesowego. 
• Nowa energetyka jądrowa może bezpośrednio ułatwić globalny proces odbudowy po pandemii COVID-19 poprzez tworzenie długoterminowych miejsc pracy i promowanie zrównoważonego rozwoju gospodarczego, a jednocześnie zwiększanie odporności energetycznej i napędzanie przejścia na czystą energię²⁴ dla wszystkich.

---

Źródła:

1. 1 IPCC WG3 Energy Systems (2018)
2. IEA – World Energy Balances (2020) – Total Energy Supply (TES) by source – Germany
3. German Federal Ministry for Economic Affairs and Energy (BMWi) “Renewable Energy Sources in Figures” (2020)
4. EC METIS studies S11 Effect of high shares of Renewables on power systems (2018)
5. IEA & OECD-NEA “Projecng Costs of Generang Electricity” (2020)
6. MIT “The Future of Nuclear Energy in a Carbon-Constrained World” (2018)
7. NNWI “The Failings of Levelised Cost and the Importance of System-level Analysis” (2020)
8. IEA – World Energy Outlook (2020)
9. EUCO3232.5 – Energy Efficiency Modelling (2019)
10. IPCC – Global Warming of 1.5 ºC Report (2019)
11. The World Bank – CO2 Emissions (metric tonnes per capita) Sweden 1960-2016
12. NICE future “Flexible Nuclear Energy for Clean Energy Systems Report” (2020)
13. IEA – Data and Stascs (2019)
14. IEA – Innovaon Gaps (2019)
15. The Royal Society – Nuclear Cogeneraon: Civil Nuclear Energy in a Low Carbon Future (2020)
16. IAEA – Nuclear Hydrogen Producon (2020)
17. Lucid Catalyst – “How Hydrogen-Enabled Synthec Fuels Can Help Deliver the Paris Goals” (2020)
18. IEA – The Future of Hydrogen (2019)
19. IAEA Nuclear and Renewables: Playing Complementary Roles in Hybrid Energy Systems (2019)
20. IAEA – Nuclear Power for Sustainable Development (2017)
21. IEA – Nuclear Power (2020)
22. World-Nuclear-News ‘Nuclear Power can speed progress in the developing world’ (2020)
23. Foratom “Invesng in low-carbon nuclear generates jobs and economic growth in Europe” (2019)
24. NEA – Creang high-value jobs in the post-COVID-19 recovery with nuclear energy projects (2020)

1 września 2022 roku rozpoczęła się realizacja projektu EURO-LABS – EUROpean Laboratories for Accelerator Based Sciences (Grant Agreement n° 101057511). Instytut Chemii i Techniki Jądrowej jest jednym z członków międzynarodowego konsorcjum 33 infrastruktur badawczych w obszarze fizyki jądrowej, technologii akceleratorów oraz detektorów tworzących tą sieć. Członkami konsorcjum są również trzy instytucje z Polski Środowiskowe Laboratorium Ciężkich Jonów Uniwersytetu Warszawskiego, Instytut Fizyki Jądrowej Polskiej Akademii Nauk oraz Instytut Chemii i Techniki Jądrowej.

Projekt EURO-LABS umożliwia międzynarodowym zespołom uzyskanie dostępu do infrastruktury badawczej przy wsparciu Programu Horyzont Europa (HORIZON) Komisji Europejskiej. W Instytucie Chemii i Techniki Jądrowej zespoły badawcze mogą ubiegać się o dostęp do infrastruktury RAPID.

W ramach projektu można uzyskać pokrycie kosztów podróży i pobytu zagranicznych naukowców w celu przeprowadzania eksperymentów. Realizacja projektu EURO-LABS będzie trwała 4 lata.

Aktualne informacje na temat projektu można znaleźć na stronie https://web.infn.it/EURO-LABS/.

Szczegóły procedury aplikacyjnej będą ogłoszone wkrótce.